Hayatı

Bir sülâlenin devamı

Kasım Yağcıoğlu Efendi, 1934 yılının Mart ayında Giresun'un Alucra ilçesinde doğdu. Yedi çocuklu bir ailenin altıncı evladıdır. Çevrede "Şeyhoğlu" lakabıyla anılan bir sülâleden gelir; bu lakap, ailenin nesiller boyu ilim ve irşat ile kurduğu bağın halk hafızasındaki karşılığıdır.

Babası, Tokat'ta medrese tahsili görmüş, Delilli köyünden Mehmet Efendi'dir: sert mizaçlı, sözüne itimat edilen bir hoca. Annesi Çakmanoz köyünden Firdevs Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Halil Efendi de klasik usulde medrese tahsili yapmış bir âlimdi; tebliğ ve irşat faaliyetleriyle çevresinde tanınmıştı. Kurtuluş Savaşı'nda Şam'a gönderilen dua ordusu içinde yer aldı; doğu cephesine gönderilen beş kardeşi geri dönmezken yalnız kendisi gazi olarak döndü.

İlk terbiyesini babasından aldı.

Hıfz ve Samsun yılları

Dokuz-on yaşlarında Samsun'a gitti; hıfzını Muhittin Efendi ve Selman Efendi'nin yanında tamamladı. Samsun'un onun için bir başka anlamı daha vardır: Nakşî meşâyihinden Açıkbaş Ömer Efendi'nin sohbetleri. Ömer Efendi'nin sade dili ve gündelik hayattan seçilmiş, temsil değeri yüksek örnekleri, Kasım Baba'nın kendi sohbet üslûbunu ömür boyu belirledi. Ömer Efendi'nin, kendisini Hakk karşısında kusurlu görmekten hiç vazgeçmeyen tavrı da onda iz bıraktı; ileri yaşlarında sıkça tekrarladığı sözlerin bir kısmı bu hocasından kalmıştır.

Trakya: bir köy hocasının işi

Hıfzın ardından imam-hatiplik vazifesiyle Edirne'ye gitti. Göreve başladığı yıllarda Trakya'nın köy ve ilçelerinde Kur'ân-ı Kerîm bilmek bir yana, en basit dinî bilgileri bilenler bile pek azdı. İnsanları camiye çekmenin güçlüğünü anlatırken hatırladığı bir hâtıra, bölgede uzun yıllar dilden dile dolaştı: o sıra süren kuraklıkta köylülere, her evden bir kişi Kur'ân öğrenmeye başlarsa yağmur duasına çıkacağı sözünü verdi; yağmur yağmazsa görev süresince aldığı bütün maaşı köylülere bırakacaktı. Duaya, çevre köylerden bir kısmı iştirak etmek, bir kısmı da alay etmek üzere geldi. Duanın ardından yağan yağmur, onun halkla arasındaki güveni perçinledi.

Kasım Baba, Trakya'da basit bir köy hocalığının ötesine geçti: köylülerle el birliği ederek bir Kur'ân kursu ve bir ortaokul yaptırdı. Bölgede Kur'ân öğrenimini ihya eden simalardan biri sayılır.

İstanbul: ders halkaları ve inşaat

Trakya'dan sonra İstanbul'a geldi. Devrin tanınmış hocalarından özel dersler aldı; en çok ders okuduğu hocası Serezli İsmail Efendi'dir, ayrıca Ermenekli Saffet Efendi'nin derslerine devam etti. Maddî imkânlar son derece kısıtlı olduğu için hafta sonları ekmek parası için inşaatlarda çalıştı.

O yılların yetişme şartlarını anlatırken, kendi neslinden okuyan herkesin simit sattığını yahut ayakkabı boyadığını hatırlatır; hocalarının hangi şartlar altında hangi ilimlere sahip olduğunu düşünmeyi bir ölçü olarak önerir.

İstanbul, ona ilmî katkının yanında irfânî bir yol da açtı. Yahya Efendi dergâhının son postnişîni, dönemin önemli Nakşî meşâyihinden Abdülhay Öztoprak Efendi'den Nakşî ve Kâdirî dersi aldı; 1957'de icâzetini aldı. Nakşî yolundaki yetişmesi, Abdülhay Efendi'nin halifesi Albay Şemsi Efendi vesilesiyle oldu. Kendisine icâzet verenlerden biri de Aynî Ali Baba Kâdirî-Rifâî dergâhı şeyhi Muhittin Ensârî Hazretleri'dir; yanık ve kesikleri tedavi etme burhanını bu dergâhta içtiği Rifâî şerbetine bağlar.

Boyluca: yedi yıllık hizmet

1966'dan itibaren, soyundan geldiği Seyyid Mahmud Çağırgân-ı Velî Hazretlerinin Boyluca'daki türbesinde yedi yıl süren bir hizmete girdi. Bu türbedarlık, aynı zamanda kendi irşad olma süreciydi; Kasım Baba'nın Üveysî meşrepli sayılmasının dayanağı bu hizmettir. Kerbelâ'dan sonra Anadolu'ya hicret eden seyyid ailelerinden birine mensup olan Çağırgân-ı Velî'nin evi, dergâhı, camii, şifahanesi ve değirmeni Boyluca'da bugüne ulaşmıştır.

Bereketzâde: otuz küsur yıl

Karaköy'deki Bereketzâde Camii'nde otuz küsur yıl imam-hatiplik yaptı ve emekli olduktan sonra da buradaki tasavvuf sohbetlerini bırakmadı. Arap Camii Kur'ân Kursu'ndaki hizmeti, Ramazan aylarında Bereketzâde'ye gelişi, Yalova'daki evinde ağırladığı ziyaretçiler - bütün bunlar Karaköy'ü onun etrafında bir irfan muhitine çevirdi. Binlerce üniversite öğrencisine burs sağlanmasına vesile oldu.

Kendisine verilecek unvan hakkında ısrarla söylediği bir sözü vardı: mühim olanın İslâm'a ve Müslümanlara hizmet olduğunu, adının molla mı, şeyh mi, mürşid mi konacağının kendi elinde olmadığını belirtir; hayatı anlatıldıktan sonra musallanın üzerinde hangi ad konursa onu kabul edeceğini söyler.

Vefatı

9 Mart 2025'te, 91 yaşında vefat etti. Cenaze namazı İstanbul Fatih Camii'nde, ikindi namazının ardından kılındı. Ertesi gün Alucra Merkez Camii'nde kılınan namazın ardından, ailesinin köyü Boyluca'da toprağa verildi.